Deze bibliografie is bedoeld voor personen, die betrokken zijn of worden bij de bouw en herinrichting van theatergebouwen.
Op de praktijk gericht, is gekozen voor een lijst van de belangrijkste boeken op dit gebied, die voor de huidige generatie van architecten, politici, theatermakers, theaterdirecteuren, theatertechnici en studenten van belang kunnen zijn.
Tijdschriftartikelen zijn vooralsnog buiten beschouwing gelaten.
Vele in deze lijst opgenomen boeken zijn aanwezig in de bibliotheken van het Nederlands Architectuurinstituut (NAi), van de Faculteiten Bouwkunde in Delft en Eindhoven en in die van het Theater Instituut Nederland (TIN), Amsterdam.
Om een keuze te vergemakkelijken, zijn de titels van een kort commentaar voorzien. Voor verdere studie wordt verwezen naar de genoemde bibliotheken; de adressen vind u bij Links.
Wat deze eerste poging betreft, een lijst met relevante publicaties samen te stellen: voor verbeteringen en aanvullingen houdt de Raad zich aanbevolen.
Tenslotte willlen wij er de nadruk op leggen dat niet gepretendeerd wordt dat uitsluitend na raadpleging van de hier genoemde boeken een goed theater gebouwd kan worden. Creativiteit en inventiviteit van zowel architect als opdrachtgever zullen altijd doorslaggevend blijken.

Ter orientatie

Architecture, actor and audience
Iain Mackintosh
London : Routledge, 1993. -176 p.: 28 ills.
Met bibliografie en index.
ISBN 0-415-03183-4, pb.
De auteur, een internationaal bekend theaterconsultant, onderzoekt de invloed van het gebouw op de voorstelling, en de vraag, waarom theaters er vaak niet in slagen te voldoen aan de wensen van het publiek en die van de theatermakers. Mackintosh noemt een aantal punten, die een architect bij de bouw in de gaten dient te houden.

Les lieux scéniques en France 1980 - 1995
Jean Chollet, Marcel Freydefont
Paris : Editions AS - Collection "Sceno +", 1996. -384 p.: ills.
Met bibliografie, 3 registers en technische data van 87 theaters.
ISBN 2-912017-00-9, pb.
Het boek bevat een historische inleiding, een analyse van de huidige situatie en toont nieuwe ontwikkelingen. Bespreking van herbouw en uitbreiding van enkele oude theaters, en de bouw van nieuwe. Met plattegronden en dwarsdoorsneden.

Making space for Theatre: British Architecture and Theatre since 1958
Ronnie Mulryne and Margaret Shewring
Stratford-upon-Avon : Mulryne and Shewring Ltd, 1995. -192 p.: ills.
ISBN 1-900065-00-2, pb.
Het boek onderzoekt de interactie tussen theatervoorstelling en theaterarchitectuur; het behandelt het effect op de voorstelling van kleinschalige en experimentale ruimten, ongewone locaties en door architecten ontworpen grote en middelgrote ruimten.

De ruimte van het theater: Een studie naar de invloed van de theaterruimte op de beleving van voorstellingen door de toeschouwer.
Peter Eversmann
Amsterdam : dissertatie Universiteit van Amsterdam, 1996. -411 p.: ills.
Met bibliografie en register.
ISBN 90-9010029-6, pb.
Het boek onderzoekt en analyseert een aantal theaterruimten en voorstellingen en toont aan de hand van enkele voorbeelden, dat niet alle vormen van theater in eenzelfde gebouw tot hun recht kunnen komen.

Theater. Raum: Visionen und Projekte von Theaterleute und Architekten zum anderen Aufführungsort 1900 - 1980.
Silke Koneffke
Berlin : Dietrich Reimer Verlag GmbH, 1999. -507 p.: ills.
Met bibliografie.
ISBN 3-496-01193-9, geb.
Het boek biedt een degelijke orientatie op de internationale ontwikkelingen van theaterbouw. Telkens wordt in een periode van tien jaar een karakteristiek en een analyse van de contemporaine architectuur gegeven, gevolgd door een aantal significante voorbeelden: hetzij gebouwen, theatermakers, theaterarchitecten. Behandelt verschillende soorten theatergebouwen.

Theatre and Playhouse: An illustrated survey of theater building from Ancient Greece to the present day.
Richard and Helen Leacroft
London and New York : Methuen, 1984. -246 p.: ills.
Met bibliografie en index.
ISBN 0-413-52940-1, pb.
Het boek geeft een goed overzicht van de ontwikkeling van theatergebouwen in Europa en de Verenigde Staten; de illustraties bestaan uit foto's en inspirerende (isometrische) reconstructies, getekend door Richard Leacroft.

Theatres / Theaters
Gaelle Breton; vertaling Murray Willie.
Paris : Editions du Moniteur, 1989. -119 p.: ills.
Met lexicon; 'instant documentatie'; bibliografie.
ISBN 2-281-19036-6, pb.
New York: Princeton University Press, 1991.
ISBN 0-910413-95-9, pb.
Tweetalige uitgave; het boek bevat een beknopte historische inleiding, de mening van vijf bekende theatermakers, gevolgd door een bespreking van 12 moderne theatergebouwen (acht in Europa, twee in Japan, twee in de USA). Met plattegronden en dwarsdoorsneden. Toegevoegd is een lijst van termen, die gebruikt worden om bepaalde ruimten aan te duiden.

Why not theaters made for people?
Per EdstrÏm. English text by Camille Forslund.
Värmd÷,  Arena Theatre Institute Foundation, 1990. 320 p. ills.
ISBN 91-87864-02-9, pb.
Een eigenzinnig boek over alle mogelijke activiteiten in een theatergebouw, met het publiek als uitgangspunt. Niet alleen worden allerlei theatervormen besproken, maar ook wordt aandacht geschonken aan de ruimtelijke eisen en opstellingen van het publiek.
 
De volgende boeken zijn van belang bij het eigenlijke ontwerpen:

Bauentwurfslehre: Grundlagen,Normen, Vorschriften über Anlage, Bau, Gestaltung, Raumbedarf, Raumbeziehungen, Masse für Gebäude, Räume, Einrichtungen, Geräte mit dem Menschen als Mass und Ziel; Handbuch für den Baufachman, Bauhernn, Lehrenden und Lernenden. E. Neufert / P. Neufert Braunschweig / Wiesbaden : Verlag Friedrich Vieweg & Sohn, 34e Auflage, 1996. Ongep.: ills. (=lijntekeningen, grafieken, tabellen, standaard afmetingen, ergonomisch bepaalde maten, enz.) ISBN 3-528-68651-2 Een zeer nuttig naslagwerk voor ontwerpers van allerlei soorten gebouwen, met standaardmaten, enz., maar niet erg inspirerend. Architects' Data E. Neufert / P. Neufert; ed. by Boumasha Baiche and Nicholas Walliman. London : Blackwell, 3rd ed., -636 p.: ills. ISBN 0-632-03776-8 Dit is de engelse editie van 'Bauentwurfslehre'. Building for the Arts: a guidebook for the planning and design for cultural facilities Catherine R. Brown, William B. Fleissig, William R. Morrish. Santa Fe : Western States Arts Foundation, 2nd ed., 1992 -IV, 262 p.: ills. Met bibliografie. ISBN 0-9611710-4-9 Handboek voor bouwplanning en -voorbereiding en voor het ontwerpen van gebouwen. Typisch Amerikaans van opzet. Buildings for the Performing Arts: a design and developing guide Ian Appleton. Oxford : Butterworth Architecture, 1996. -230 p.: ills. Met bibliografie; lijst van consultants; uitgebreide index op naam en terminologie. ISBN 0-7506-1276-2, pb. Een nuttig handboek; het behandelt de verschillende componenten van een ontwerp, de verschillende soorten theater- en concertzalen, de rol van de bij de bouw betrokkenen. Besteedt aandacht aan de noodzakelijke aspecten, zoals het programma van eisen, het toneel, de toneeltoren, het auditorium, de stoelen, de lichtbruggen, enz., enz. Live 5: My Perfect Theatre Edited by David Tushingham. London : Nick Hern Books, 1997. -80 p. ISBN 1-85459-328-5, pb. Elf theatermakers uit het Verenigd Koninkrijk formuleren wensen, waaraan hun ideale theatergebouw zou moeten voldoen. Bevat nuttige adviezen uit de praktijk. Metric Handbook; planning and design data Edited by David Adler. Oxford : Architectural Press, 2nd ed., 1999. Ongep.: ills. (=lijntekeningen). ISBN 0-7506-0899-4 Met hoofdstuk over theaters. Verder zie Bauentwurfslehre, zelfde opzet. Plandocumentatie Theaters Redactie: Leen van Duin, S. Umberto Barbieri, Filip Geerts. Delft : Delft University Press, 2000. -96 p.: ills. Met bibliografische verwijzingen na elk hoofdstuk. ISBN 90-407-1998-5, pb. Een onderwijskundig instrument in een eerste voorlopige uitgave. Bevat een historische inleiding die sterk lijkt op die in het boek Theatres / Theaters van Gaelle Breton, gevolgd door een bewerking van het hoofdstuk 'Theaters' uit A History of buildingtypes van Nicolaus. Pevsner, getiteld 'Geschiedenis van het theatertype' Hierna volgen besprekingen van 15 verschillende theatergebouwen, en wel 8 in Nederland, 7 in het buitenland. Met plattegronden en dwarsdoorsneden. Space for Dance: An Architectural Design Guide Lesley Armstrong and Roger Morgan. New York : Publishing Center for Cultural Resources, 1984. -191 p.: ills. ISBN, onbekend. Een prima boek om ontwerpideeÙn uit op te doen, met practische informatie, alleen wat verouderd. Stages for tomorrow Francis Reid. Oxford etc. : Focal press, 1998. -91 p. ISBN 0 240-51515 3, pb. Een actuele, op de praktijk gerichte introductie op alle aspecten van moderne theaterbouw. De auteur, een bekende lichtontwerper, vestigt de aandacht op de invloed van recente technologische ontwikkelingen, en geeft oplossingen. Theatre Builders James Steele London : Academy Editions, 1996. -223 p.: ills. ISBN 1-85490-450-7 Met voorbeelden van werk van bekende architecten, zoals Tadao Ando, Mario Botta, Zaha Adid, Jean Nouvel, I.M. Pei en Aldo Rossi, die allen met het adviesbureau Ove Arup (Engeland) hebben samengewerkt. Theatre Check List: A Guide to the Planning and Construction of Proscenium and Open Stage Theatres. Prepared and Published by The American Theatre Planning Board, Inc. Middletown, Connecticut : Wesleyan University Press, 1983 4' druk -123 p.: ills. ISBN 0-8195-6005-7, pb. Een handzaam en praktisch boek met nuttige aanwijzingen voor de bouw van in de titel genoemde theatervormen.. Theater Design George C. Izenour. New Haven and London : Yale University press, 1996. -639 p.: ills. Met bibliografie; indices. ISBN 0-300-06775-5, geb. Bevat o.m. een inventarisatie van elementen: zien, horen en zitten; een historisch overzicht; multifunctionele theatergebouwen; akoestische voorwaarden; financien, budget en kostenanalyse. Theatre Technology George C. Izenour. New York etc. : McGraw-Hill Book Company, 1988. -553 p.: ills. Met bibliogafie; indices. ISBN 0-07-032087-X, geb. Breed opgezet naslagwerk voor architecten, theatertechnici en licht-ontwerpers. Vervolg op Theater Design. Theatres: Planning Guidance for Design and Adaption Roderick Ham. London : The Architectual Press, 2nd, revised edition. 1987. -246 p.: ills. With glossary of stage terms, bibliography, index. ISBN 0-85139-970-3, pb. Praktische handleiding bij de bouw van een theater; voor verschilende ruimten worden wensen en eisen in kaart gebracht.   Als achtergrondinformatie voor de in een theatergebouw te ontplooien activiteiten, worden hier genoemd: Stage Management A Guidebook of Practical Techniques. Lawrence Stern. Boston, etc.: Allyn and Bacon, Inc. 1992. -324 p.: ill. Met glossary en index. ISBN 0-205-10287-5, pb. 'Practical techniques and time-saving devices for effective backstage operations, including nearly 125 useful visuals - sample scripts, plots, calendars, schedules, forms and more'. Het handboek vormt een goede introductie tot de, vooral Amerikaanse, theaterpraktijk. Stagecraft The complete guide to theatrical practice. Consultant editor Trevor R. Griffiths. London : Phaidon Press Ltd, 1982 (herdruk 1992). -192 p.: ill. Met glossary en index. ISBN 0 7148 2644 8, pb. Een beknopte, handzame introductie tot de praktijk van het theater.